اعظم نعیمی- مهر تبریز: نشست هماندیشی معضلات ترافیکی شهری با حضور دکتر محمدرضا روشنی، معاون حملونقل و ترافیک شهردار تبریز، سرهنگ جهانگیر جهانگیری و بابک رضیمنش، مدیرکل دفتر فنی استانداری آذربایجان شرقی و خبرنگاران برگزار شد.
معاون حملونقل شهرداری تبریز در این نشست با تاکید به اینکه برای درک عمق فاجعه، اعداد گویاتر از هر کلامی هستند، گفت: در حالی که جمعیت این شهر از سال ۱۳۵۷ تاکنون ۳ برابر شده، تعداد خودروها ۳۰ برابر افزایش یافته است. در حال حاضر بیش از یک میلیون خودرو در شریانهای شهری تردد میکنند که ظرفیت پذیرش این حجم را ندارند.
همه نگران، اما متولی کیست؟
محمدرضا روشنی، با صراحت اعتراف میکند که ترافیک متولی مشخص و واحدی ندارد. نهادهای مختلفی درگیر هستند، اما هیچکس مسئولیت این میدان پیچیده را بر عهده ندارد و این نبود هماهنگی، به تصمیمات جزیرهای و بیاثر منجر شده است.
وی گفت: بر اساس ارزیابیهای وزارت کشور، تبریز از نظر شدت و پیچیدگی ترافیک، رتبه سوم را در میان شهرهای بحرانی کشور دارد. اما در یک نگاه متضاد، همین شهر در ارزیابیهای داخلی به دلیل حجم اقدامات اصلاحی، رتبه نخست را در روند بهبود کسب کرده است.
وی با اشاره به بودجه ۴۰ هزار میلیارد تومانی شهرداری و تخصیص بخش اعظم آن یعنی هفده هزار میلیارد تومان به حوزه حملونقل تأکید کرد: مدیریت شهری این بحران را در اولویت قرار داده است با این حال، رشد ۳۰ برابری تعداد خودروها در مقابل رشد ۳ برابری جمعیت، نشان میدهد که این سرمایهگذاریها در غیاب مدیریت تقاضا، حکم دویدن بر روی تردمیل را دارد.
معاون حملونقل شهرداری تبریز با بیان اینکه بودجه توسعه حمل و نقل در حال تبدیل شدن به اقدامات ملموس است، افزود: خرید ۴۷۸ دستگاه اتوبوس جدید، ورود ۲۵ اتوبوس برقی برای اولین بار به ناوگان و نوسازی بیش از ۲ هزار تاکسی، نشاندهنده تلاشی جدی برای جذّاب کردن حملونقل عمومی است.
روشنی اظهار داشت: در حال حاضر حدود ۱۷۶ دوربین نظارتی در سطح شهر فعال بود و هدف اصلی از نصب آنها ساماندهی ترافیک و پایش عبور و مرور است، نه اعمال جریمه.
به گفته وی، شهر تبریز در این زمینه در میان شهرهای کشور رتبه بیستم را داشته است.
وی با اشاره به اینکه با اختصاص بیش از ۶۰۰ میلیارد تومان اعتبار، خرید ۱۲۰۰ دستگاه دوربین جدید انجام شده که تاکنون ۷۵۰ دستگاه بر روی دکلها نصب و راهاندازی شدهاند، تأکید کرد: در آیندهی نزدیک، با اجرا و تکمیل این طرح، شمار دوربینهای فعال در سطح شهر به حدود دو هزار دستگاه افزایش خواهد یافت.
معاون حملونقل شهرداری تبریز گفت: سیاستهای ترافیکی در جهان به دو الگوی اصلی تقسیم میشوند: خودرو محور که در کشورهایی مانند آمریکا با تعریض معابر، ساخت بزرگراه و ایجاد روگذرها دنبال میشود و انسان محور که در کشورهای اروپایی با هدف تشویق شهروندان به استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی و دوچرخهسواری پیادهسازی میگردد.
به گفته وی، رویکرد خودرو محور و افزایش زیرساختهای سوارهرو، جان عابران پیاده و دوچرخهسواران را به شدت به خطر میاندازد. با این حال، در ایران شاهد گرایش شهروندان به همین رویکرد خودرو محور، درخواست برای تعریض خیابانها و احداث تقاطعهای غیرهمسطح هستیم؛ این در حالی است که همین افراد نسبت به نصب دوربینهای کنترل ترافیک، که ابزاری برای نظمبخشی هستند، معترضاند.
روشنی با اشاره به اینکه مردم خواهان روانی ترافیک هستند اما به ایمنی که نیازمند کاهش سرعت است، کمتر توجه میکنند، افزود: روانی ترافیک موجب سرعت بیشتر و افزایش تصادفات بیشتر می شود؛ سال گذشته ۲۰ هزار نفر در تصادفات رانندگی در کشور فوتی داشتیم که ۱۳۶ نفر آن در تبریز بوده است.
طرح جامع حمل و نقل تبریز و حومه مبنای عمل قرار بگیرد
مدیرکل دفتر فنی استانداری نیز در این نشست با اشاره به تدوین «طرح جامع حمل و نقل تبریز و حومه»، این طرح را مبنای اصلی هرگونه تصمیمسازی در آینده دانست.
به گفته بابک رضیمنش، تجارب موفق جهانی نشان میدهد که راهحل پایدار، نه در ساخت پل و اتوبان برای خودروها، بلکه در توسعه حملونقل عمومی کارآمد، ارزان، ایمن و در دسترس برای انسانها نهفته است.
وی با بیان جمله کلیدی «ما کشورهای توسعهیافته نداریم، بلکه انسانهای توسعهیافته داریم» نقش فرهنگسازی، آموزش و مسئولیتپذیری فردی شهروندان را در کنار اقدامات ساختاری، حیاتی توصیف کرد.
رئیس پلیس راهور تبریز نیز مشکل اصلی را زیرساختی و فرهنگی دانست و به صراحت گفت: بسیاری از مراکز درمانی، مدارس غیرانتفاعی و مجتمعهای تجاری که امروز به گرههای کور ترافیکی تبدیل شدهاند، بدون هیچگونه پیوست مطالعاتی ترافیکی مجوز ساخت گرفتهاند. این یعنی یک خلاء قانونی بزرگ که به کاربریهای مزاحم اجازه میدهد در حساسترین نقاط شهر سبز شوند و سپس مدیریت تبعات آن بر دوش پلیس و شهروندان بیفتد.
سرهنگ جهانگیر جهانگیری افزود: وقتی مقابل مراکز درمانی خودرویی پارک و موجب ترافیک میشود، مردم گلهمند میشوند ولی غافل از این هستیم که خودروهای پارک شده بیمار دارند و پلیس هم عاطفه دارد. اصل موضوع به ایجاد این مراکز به عنوان مرکز پزشکی برمیگردد. این روایت کوتاه، بیش از هر تحلیلی، عمق بحران ترافیک تبریز را نشان میدهد؛ بحرانی که ریشههای آن نه در خیابان، که در اتاقهای تصمیمگیری و فرهنگ شهری نهفته است.
وی نکتهای کلیدی را یادآور میشود و می گوید: اگر حملونقل عمومی ارزان، در دسترس، راحت و ایمن باشد، مردم خودبهخود از آن استقبال خواهند کرد. تا زمانی که شهروند در ایستگاه اتوبوس زمان زیادی را تلف کند یا دسترسی به مترو و تاکسی آسان نباشد، خودروی شخصی همچنان گزینه اول باقی خواهد ماند.
این اظهارات پازلی را تکمیل میکند که در آن، شهرداری از بودجههای کلان و اقدامات اصلاحی میگوید، استانداری بر لزوم تدوین «طرح جامع» و نگاه علمی تأکید دارد و پلیس، در خط مقدم اجرا، از خلاءهای قانونی و نبود هماهنگی در صدور مجوزها گلهمند است. همه درست میگویند، اما این جزایر پراکنده مدیریتی، قادر به مهار اقیانوس مشکلات نیستند.
گره ترافیک تبریز با تصمیمهای هوشمندانه، شجاعت در اجرای قانون و تغییر نگاه از «خودرو» به «انسان» باز خواهد شد. این شهر تاریخی شایسته نفسی تازه و خیابانهایی آرام است؛ رؤیایی که تحقق آن نیازمند ارادهای مشترک میان مدیران و مردم است.
