قرار بود ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ نقطه پایان شورای ششم و آغاز دوره‌ای تازه در مدیریت شهری باشد؛ اما تعلیق انتخابات به‌دلیل شرایط جنگی، این دوره را وارد امتدادی مبهم کرده است؛ امتدادی که این پرسش را جدی‌تر از همیشه مطرح می‌کند: آیا شورای ششم قرار نیست به این زودی‌ها به پایان برسد؟

مهرتبریز- یک‌ماه و اندی‌ست که ابر سیاه جنگ و خون‌ریزی بر آسمان ایران عزیز سایه افکنده است.

شهریور سال ۱۳۵۳ برای تهرانی‌ها بوی جشن و افتخار می‌داد. استادیوم آزادی میزبان بازی‌های آسیایی بود و مردم با هر مدال طلای کشتی‌گیران و وزنه‌برداران، در خیابان‌ها هلهله می‌کردند. اما در همان ساعت‌هایی که پایتخت در شور و مستیِ قهرمانی بود، در غرب کشور، خورشید جور دیگری طلوع می‌کرد؛ خورشیدی که با بوی باروت و دودِ بمب‌های عراقی سیاه شده بود.

اسناد منتشر شده از روزنامه «اطلاعات» در سال ۱۳۵۲، روایتگر دوران عجیبی است که در آن مسکن رسماً به لیست کالا‌های گران‌شده پیوست. تیترهای جنجالی آن زمان مثل «مسکن به لیست کالاهای گران‌شده پیوست!» و «کرایه خانه، درد مردم بی‌خانه»، نشان‌دهنده آغاز موجی از گرانی بود که حتی با دستورهای حکومتی و ورود مجلس سنا نیز مهار نشد.

تهرانِ دهه ۵۰، شهری که در رویاهایش سودای رسیدن به استانداردهای جهانی را داشت، در واقعیتِ روزمره‌اش با چاله‌هایی دست‌به‌گریبان بود که حتی راه رفتن را هم دشوار می‌کرد.

در حالی که مردم ایران طی سال‌های اخیر با تبعات سنگین جنگ اقتصادی و تحریم‌های ظالمانه غرب دست‌ و پنجه نرم می‌کنند، چهره‌ای که خود را «وکیل» خودخوانده ملت معرفی می‌کند، در راهروهای پارلمان‌های اروپایی و کنگره آمریکا، ملتمسانه خواستار تشدید فشارهایی است که دود آن مستقیم به چشم همان ملت می‌رود. بررسی کارنامه و مواضع «رضا پهلوی» نشان می‌دهد که استراتژی او برای رسیدن به قدرت، نه بر پایه حمایت مردم، بلکه بر ویران‌سازی اقتصاد ایران و تهدید امنیت ملی استوار شده است.

مهر تبریز- اعظم نعیمی: فرمان شازده از تعطیلات کریسمس؛مردم به خیابان بیایید تا من شاه بشوم.   https://farsnews.ir/naeimi60/1771588137526479728

در هیاهوی سیاسی و اجتماعی که ایران را در سال‌های پایانی دهه ۱۳۵۰ شمسی فرا گرفته بود و کشور در آستانه یکی از بزرگترین تحولات تاریخ خود قرار داشت، ستون‌های خبری روزنامه‌های کثیرالانتشار کشور، علاوه بر اخبار سیاسی، حامل گزارش‌هایی از فسادهای مالی کلان بودند که ابعاد آن‌ها حتی امروز نیز شگفت‌انگیز است. دو پرونده برجسته که در روزنامه اطلاعات آن دوران به چاپ رسید، پرده از اختلاس‌های چند صد میلیون تومانی در "بانک صادرات" و "شرکت تعاونی رانندگان تهران" برمی‌دارد؛ پرونده‌هایی که نه تنها نشانگر ضعف نظارتی در سیستم اقتصادی وقت بودند، بلکه به عنوان اسنادی تاریخی، بخشی از زمینه‌های نارضایتی عمومی را نیز به تصویر می‌کشند.

در حافظه جمعی بسیاری، آلودگی هوا و وارونگی دما پدیده‌ای متأخر و محصول دهه‌های اخیر پنداشته می‌شود. اما اسناد تاریخی و بریده جراید سال‌های ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۶ شمسی، حقیقتی تلخ و تکان‌دهنده را روایت می‌کنند. تهران، حتی پیش از انقلاب و در دوران طلایی درآمدهای نفتی، نه تنها «عروس خاورمیانه» نبود، بلکه زیر چتری از دود سیاه و مواد سمی نفس می‌کشید. اسناد پیش‌رو، روایتی است از روزهایی که پایتخت در محاصره کوه‌ها و دود اگزوزها، به یکی از آلوده‌ترین شهرهای جهان تبدیل شده بود.

برای آنکه این قطعات خشک و سنگیِ تاریخ را به یک روایت زنده تبدیل کنیم، باید از پشت ویترین موزه‌ها بیرون بیاییم و خودمان را در غبار جاده‌های مرزی ایلام و پیرانشهر، در مهرماه ۱۳۵۳ تصور کنیم. این روایتِ روزهایی است که آسمان غرب، دیگر آبی نبود؛ بوی بنزین هواپیما و باروت می‌داد.

آمارهای رسمی پهلوی وعده اشتغال نسبتا مطلوب می‌داد، اما پشت این ارقام، هزاران کشاورز مهاجر در حاشیه شهرها، کارگران کم‌درآمد و بیکاری فصلی در روستاها، تصویری واقعی از بحران خاموش بازار کار ایران را رقم می‌زدند؛ بحرانی که هیچ نمودار و جدول دولتی قادر به نمایش آن نبود.

تمدن دربار پهلوی، چهره‌ای پرزرق‌وبرق و جذاب داشت که در نگاه اول نوید پیشرفت و تعالی می‌داد؛ اما پشت این تزئینات ظاهری، ساختاری سست و وابسته نهفته بود که بیشتر به دکور شبیه بود تا به یک تمدن اصیل و ریشه‌دار. در واقع، این تمدن تزئینی بیشتر از اینکه نمایانگر تحول و پیشرفت باشد، آینه‌ای از روزمرگی‌های درباری و فاصله اجتماعی عمیق بود.